Kimyasal Bağlar ve Çeşitleri Nelerdir, Kısaca

Kimyasal Bağlar ve Çeşitleri Nelerdir, Kısaca

Kimyasal Bağlar

Kimyasal bağ, çekirdekte bulunan atomların bir arada bulunmasını sağlayan güçtür. Kimyasal bağlar iki ya da ikiden fazla atom arasında elektron alışverişi ve ya ortak kullanımı neticesinde oluşur.
Tek başlarına bulundukları durumdakine göre daha az enerjili ( daha kararlı ) olmak için atomlar bir araya gelirler ve kimyasal bağlar  sayesinde atomlar birlikte, düzenli olarak belli bir geometri oluştururlar.
Bu şekildeki dizilişin amacı elektron sayılarını soygazlara benzetmektir.

  • İyonik Bağ
  • Kovalent Bağ
  • Polar Kovalent Bağ
  • Apolar Kovalent Bağ
  • Metalik Bağ
  • Van Der Waals Bağı
  • Hidrojen Bağı

 

Atomlar Niçin Soygazlara Benzemek İsterler?

Kararlı bir yapıya sahip olan soygazların elektron alıp verme meyli yoktur . Yani  denge durumundadırlar  ve en dış elektron kabukları  bütünüyle  elektronlarla doludur.

Periyodik cetvelin en kararlı grubu olmaları sebebiyle  diğer bütün elementler soygazlara benzeyebilmek amacıyla elektron alışverişi veya elektron ortak kullanımına girerler. Elementin, son yörüngesinde 2 elektron olan  He (helyum) soygazına benzemek istemesi dublete(2’ye) varmasıdır.  Son yörüngelerinde  8 elektron olan soygazlara benzemek istemesi ise oktede (8’e) varmasıdır. Soygazların kararlı olması ve boş orbitallerinin bulunmaması sebebiyle normal koşullarda onlara bağ yapma özelliği vermez.
İyonik Bağ

+  ve  – yüklü taneciklerin yani farklı yüklü iyonların  elektriksel çekim kuvvetlerinden  ortaya çıkan bağ türüne denir . Metallerin elektron vermesi , ametallerin ise elektron alması ile oluşur .

İyonik bağ yapan atomşların elektron vereni (+) yüklü , elektron alanı ise (-) yüklü olur ve zıt çekim kuvveti sayesinde bir kristal içinde birlikte tutarlar  . İyonik bağlı bileşikler bu yüksek çekim sayesinde zor ayrılırlar . Elektron kaybeden atom pozitif yüklü iyon haline gelirken elektron kazanan atom negatif yüklü iyon haline gelir . Yani kazanılan ve kaybedilen elekton sayıları eşit olur .
Elektron kaybı neticesinde oluşan ( + ) iyonlara anyon , ( – ) yüklü iyonlara ise katyon denilmektedir.

İyonik Bağlı Bileşiklerin Özellikleri Nelerdir?

Oda sıcaklığında katı halde bulunan iyonik bileşikler kristal yapıdadır . Sıvı haldeyken elektriği iletirken katı durumda elektriği iletmezler . İyonlaşma enerjisi düşük olan elementler ile elektron ilgisi yüksek olan elementler arasında en kararlı bileşikler oluşur.
İyonik bağlı bileşiklere örnekler;
NaCl, MgS, NH4NO2, BaCl2 NaOH, FeO, …
Kovalent Bağ
Ametal atomlarının bazıları kararlı bir yapıya ulaşmak için  son yörüngedeki bazı elektronlarını kendi aralarında ortak kullanırlar. Bu şekilde oluşan bağa kovalent bağ, oluşan bileşiğe ise kovalent bağlı bileşik denir . Bu bağın oluşumu esnasında herhangi bir elektron alış verişi gerçekleşmez .
Örneğin, C, N,  S, F,Cl, Br, I, O ve H elementlerinin kendi aralarında oluşturdukları bileşikler kovalent bağlı bileşiklerdir.
Bu bileşikler apolar kovalent ve polar kovalent bağ olmak üzere ikiye ayrılır .
Apolar Kovalent Bağ
Aynı tür ametal atomları arasında kovalent bağlı bileşikler meydana gelir . Örneğin; Cl2, H2, O2 gibi moleküller apolar kovalent bağlıdır.
Ortaklaşa kullanılan elektronlar eşit bölüşüldüğünden molekülün pozitif veya negatif kutbu yoktur; yani kutupsuz bir bağdır.
Polar Kovalent Bağ
Farklı tür ametal atomların yapmış oldukları kutuplu  bağlardır. Elektronlar iki atom arasında eşit olarak paylaşılmadığı için kutuplaşma oluşur . Ametallerden biri ortaklaşa kullanıldığı için  molekülün bir ucu pozitif (+), diğer ucu negatif (-) yüklenir.

HCl, HF, CO2, NO, CO, OF2, CO2, H2O   gibi moleküller polar kovalent bağa örnek olarak gösterilebilir .
İki atomun elektron çekme yetenekleri arasındaki farkın büyüklüğü arttıkça kimyasal bağ daha polar duruma  gelmektedir.
Metalik Bağ

Metal atomlarını katı ve sıvı durumda bir arada tutan  kuvvetlerdir ve  metal atomları arasında metal bağı etkişimini meydana getirirler.  Metallerde değerlik(valens) elektronlar, atom çekirdekleri tarafından kuvvetli tutulmazlar. Bunun nedeni metallerin iyonlaşma enerjilerinin ve elektron negatifliklerinin oldukça düşük olmasından dolayıdır .  Böylece  metal atomlarının en dış elektronları nispeten gevşek tutulmaktadır. Bu bağ metal atomlarının değerlik elektronlarını bir elektron bulutuna vermesi ile oluşan bağdır ve bu şekilde elektronlar serbestçe hareket edebilmektedirler. Bu da metallerde yüksek ısı ve elektrik iletkenliğine neden olur.
İyonlaşma enerjisi düştükçe metalik bağlar zayıflamakta ve değerlik elektronları sayısı artıkça metalik bağ gücü  artmaktadır.
Van Der Waals Bağı

Pozitif olarak yüklenmiş  molekülün  bir bölümü ve  negatif olarak yüklenmiş ikinci molekülün  bir bölümü arasında meydana gelen kısa süreli zayıf çekim kuvvetidir. Molekülde elektronların çok olduğu taraf kısmen negatif, diğer taraf da kısmen pozitif yükle yüklenir. Pozitif ve negatif yüklü kısımları arasındaki kuvvetlerin etkisi ile moleküller arasında meydana gelen bağlara van der waals bağları adı verilmektedir .
Oda koşullarında gaz halindeki birtakım apolar moleküller soğutulduğunda ve yüksek basınç uygulandığında molekülleri birbirine yaklaşır  ve ikincil bir bağ olan van der waals bağları oluşur. Moleküler maddelerin molekül büyüklüğü arttıkça  hem zayıf olan bu bağın kuvveti artmakta, hem de kaynama ve erime noktaları yükselmektedir.
Hidrojen Bağı
Hidrojenin elektron ilgisi büyük atomlarla oluşturduğu bileşiklerde, molekülleri bir arada tutan kuvvete hidrojen bağı denir. H atomunun kovalent olarak bağlandığı yüksek elektronegatiflikteki atom, bağ elektronlarını kendine doğru çeker ve bir hidrojen bağı oluşturur.
Biyokimyasal sistemlerin yapıları  kısmen hidrojen bağı etkileşmelerinin sonucu olarak belirlenir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.