Hücre İskeleti

Hücre İskeleti

Hücre İskeleti

Hücre İskeleti

Hücre iskeleti genel ifade ile hücrelere şeklini veren ve hücre içinde organizasyonu sağlayan yapı olarak tanımlanabilir. Bulunduğu hücre çeşidi ökaryot hücrelerdir. Bunun yanı sıra hücre içerisinde bulunan organellerin yer değiştirmesinde ve hücre bölünmesi sırasında kromozomların yer değiştirmesinde de önemli rol oynamaktadır. Hücre iskeleti temel olarak üç yapıdan oluşur. Bu yapılar mikrofilament, ara filament ve mikrotübül’dür.

Mikrofilament aktin denilen proteinlerden oluşur. İnce ve esnek yapısı bulunan mikrofilamentler birkaç metre uzunluğunda ve aynı zamanda 7 nm çapındadır. Mikrofilamentin hücre hareketine bağlı olarak devamlı oluşup ayrışabilen bir yapısı bulunmaktadır. Kas doku liflerinin kısayıp uzamasında, hücre yüzeyinde hücre hareketinde, fagositoz ve besinlerin emilimi gibi işlevlerin gerçekleştirilmesinde rol alan çıkıntı ve uzantılar mikrofilamentler de bulunmaktadır. İnsan vücudunda ince bağırsakların iç yüzeyini kaplayan ve besinlerin emilimini sağlayan çıkıntılar buna örnek olabilir. Ayrıca mikrofilamentler amiplerde yalancı ayakların oluşumunda ve hücre bölünmesinde hayvan hücrelerinin boğumlanmasında da görev almaktadırlar. Ara filamentler mikrofilamentlere göre daha kalın mikrotübüllere göre ise daha ince bir yapıdadırlar.

Ara filamentler diğerlerinden farklı tipte protein içerirler ve diğer yapılara göre daha kararlıdırlar. Hücre içerisinde hareketlerden değil hücre şekli ve hücre içi yapısının sabitlenmesinde görev almaktadırlar. Hücre çekirdeğinin ve dokuların sabitlenmesi bu görevlerinden bazılarıdır. Derilerde, saç ve tırnak içerisinde bulunan keratin bir çeşit proteindir ve bu protein hücre içerisinde ara filamentlerin yapısına katılır. Yani ara filamentlerin dış etkenlere karşı dayanıklılığı artırma görevleri de vardır. Yapıların sonuncusu mikrotübül mikrofilamentler gibi hücre içerisinde sürekli oluşup ayrılan bir yapıdadır. Ayrıca yapılarının içi sert ve boş çubuklara şeklindedir.

İçerisinde tübülin denilen protein çeşidi bulunmaktadır. Mikrotübüller hücre şeklinin belirlenmesinde ve hücrelerin ve içerilerinde bulunan organellerin yer değiştirmesinde etkilidirler. Mitoz sırasında kromozomların ayrılmasında da önemli etkileri vardır. Bitki hücreleri için de önemli bir yapı olan mikrotübüller hücre duvarının yapısında bulunan selüloz liflerinin düzenlenmesi konusunda rol oynamaktadır.

Kısaca her hücrenin kendine ait bir şekli olmasını sağlayan yapıya hücre iskeleti denir ve şekil dışında da göz ardı edilemeyecek önemli etkileri ve görevleri vardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.