Hava Olaylarının Yeryüzü Şekillerine Etkisi





Hava Olaylarının Yeryüzü Şekillerine Etkisi

Hava olaylarının yeryüzü şekillerine etki etiğini belki herkes bilmiyor, fakat hava olaylarının yeryüzü şekillerine etkisi vardır. Bu makalemizde hava olaylarının yeryüzü şekillerinin oluşumuna etkisini sizlere kısaca sunacağız. Hemen Ülkemizden bir örnek verecek olursak Türkiye’de Nevşehir şehrimizde var olan peri bacaları, rüzgarın ve yağmur sularının toprağı aşındırma sonucunda meydana gelmiştir.

Fotoğraftan da görüldüğü gibi çöl rüzgarlarının etkisi ve günlük sıcaklık farklılıklarının etkisiyle oluşmuştur.

Hava Olayları Sonucunda Oluşan Yerler

Hava Olayları Sonucunda Oluşan Yerler

Yeryüzü Şekillerinin Değişiminde Neler Etki Gösterir?

Rüzgarlar ve yağışların yeryüzü şekillerinin oluşumlarında öncü olaylardır.

Rüzgarlar :

Kum, kil ve toz gibi ufak parçaları havada taşır iken bir yandan ise daha büyük kaya parçalarını birkaç santimetre dahi olsa da hareket ettirip yeryüzü şekillerini değişime uğratır. Denizlerde ve çöllerde deniz kıyılarında rüzgarın etkisi ile taşınan kumlar; çalılıkların ve kayaların etrafında birikerek gelişmeye devam edip zaman geçtikçe kumulları oluşturur.

Sıcaklık :



Gündüz vakitleri sıcaklıkların aşırı olduğu zamanlardaki ve verdiği etki ile genleşen kayalar, geceleri ise havanın soğuması ile büzülmektedir. Bu olayın devamlı olarak tekrarlanmasıyla kayalarda çatlamalar ve parçalanmalar meydana gelir.  Kaya çatlakları arasına giren yağmurun suları burada donar ve kayaların parçalanma sürecini daha da hızlandırır.

Gündüz ve Gece sıcaklıkların farklılıklarından ötürü kayaçların büzülme ve genleşme hareketi sonrasında çatlar ve parçalanır bu durumdan sonra kum taneleri oluşur.

Bazen bazı filmlerden de görebildiğimiz gibi  kum fırtınaları sonrasın da çöldeki yeryüzü şekilleri aynı gün içinde dahi değişim gösterebilir. Akşama doğru tepe olarak görünen tepelik yarın sabah baktığınızda farklı bir şekilde düzlük görünebilir. Bu bahsi geçen olaylar tamamen hava olaylarının yeryüzü şekillerine verdiği etkilerdir.

Çöl toprağının oluşum aşaması daha uzun bir zamanı kapsamaktadır.  Buna benzer bir olay buzlanmanın çok olduğu bölgeler de gerçekleşmektedir. Yağmur, erozyon ve rüzgar sonrasında toprağın bir bölgeden başka bir bölgeye taşınmasına hava olaylarının yeryüzü şekillerine etkisini makalemizin üst tarafında görmüştük. Dolayısıyla rüzgar ve yağmur suları toprağın aşınmasına sebep olarak yer yüzü şekillerinin değişimlerinde etkili olduğunu söyleyebiliriz. Erozyon sonucunda dağlar aşınmakta, nehir yataklarında biriken topraklar delta ovalarını oluşturur.

 

Hava Olaylarının Yeryüzü Şekillerini Değişime Uğratması Sonucunda Oluşan Yerler

  • Peri Bacaları 
  • Mantar Kaya
  • Buzul Vadi 
  • Kumul

 



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir